Girişimci sabırlı olmalı.
Aslı Dede, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi lisans eğitimi ve Tanıtım ve Halkla İlişkiler yüksek lisans eğitimini tamamladıktan sonra ABD George Washington Üniversitesi’nde Uluslararası Halkla İlişkiler, Washington DC’de Profesyonel PR Programı Geliştirme ve Los Angeles’te Futurekids Franchising Temel Eğitim Sertifika Programlarına katıldı. Bilgi Üniversitesi’nde web yayıncılığı programına devam etti.
1993 yılında pazarlama iletişimi, 1999 yılında ise elektronik pazarlama iletişimi sektöründe çalışmaya başladı. Bersay İletişim Danışmanlığı, Futurekids Türkiye, Doğan Online ve Borusan Elektronik firmalarında çalıştı. 2003 yılından beri e-ticaret ve e-pazarlama iletişimi eğitimleri veriyor. www.naturey.com ve www.cocukvizyon.com web projelerinin kurucu ortağı.
KadinlarArasi.com: Naturey ve çocuk vizyon. Farklı konularda iki ayrı girişimcilik. Nasıl gelişti projeler, içerikler nasıl oluştu ve hangi aşamalardan geçti?
Aslı Dede: 93-99 yılları arasında pazarlama iletişimi alanında çalıştım. Hizmet verdiğim müşteri grupları bilişim sektörü ağırlıklı oldu. 99 yılında yeni gelişmeye başlayan internet sektörüne geçmeye karar verdim. Kuruluş döneminde e-kolay.net projesinde görev aldım. 2000’de Otomax.com projesinin kuruluş ekibinde çalışmaya başladım ve 2004 yılına kadar Otomax.com’da web içerik ve e-pazarlama hizmetlerinin geliştirilmesinde yer aldım. Daha sonra eğitmenlik ve danışmanlık hizmeti sunmaya başladım.
İşte Naturey.com projesinin fikri bu eğitimler sırasında oluştu. Bilgi ve deneyimlerimi sevdiğim bir konuda değerlendirmek istiyordum. İnternet bilgim ile doğal yaşama olan ilgim birleşti ve 2005 yılında Naturey.com projesi doğdu. Doğal ve organik ürünlere meraklı 3 ortak fuarları ziyaret ediyorduk, tüketiciler üretici firmalara hep şu soruyu soruyordu: “Fuardan sonra ürünlerinizi nerede bulabilirim?” Naturey.com bu soruya cevap verme, doğal ve organik ürün üreticisi ile tüketiciyi buluşturma hedefiyle kuruldu. Sektörü araştırdık, güvenilir ve sertifikalı markaları belirledik. Üretici ve ithalatçılara sistemi anlattık. Naturey.com’da Ağustos 2008’de 47 farklı tedarikçinin 3500′den fazla çeşit ürünü satılıyor.
Temmuz 2007’de ise bir başka web projesi doğdu. ABD’de yaşayan çocukluk arkadaşım Simla Akyol’un önerisi ile “ebeveynler ve eğitmenler için çocuk şehir rehberi ve ajandası” hizmeti veren Cocukvizyon.com oluştu. Simla Akyol ABD San Francisco’da “It’s A Piece Of Cake” isimli çocuklara parti organizasyonu ve eğitici workshoplar düzenleyen bir firmanın kurucusu. Onun çocuklar alanındaki deneyimi ile benim internet projelerinde edindiğim deneyim buluştu.
KadinlarArasi.com: Öncelikle yaklaşık 3 yıl evvel gerçekleştirdiğiniz Naturey’ den başlamak istiyorum. Özellikle gelişmiş ülkelerde doğal ürüne olan eğilim azımsanmayacak şekilde artış gösteriyor. Türk toplumu olarak bu konuda yeterince hassas mıyız ve gereken önemi gösterebiliyor muyuz?
Aslı Dede: Avrupa’da organik tarımın temellerini atan ülkeler arasında Danimarka, İngiltere ve İsviçre yer alıyor. ABD, Kanada, Avustralya, Japonya ve Avrupa Birliği ülkelerinde her geçen yıl daha fazla kişi organik ürün tercih ediyor. Türkiye’de üretilen organik ürünler yıllardır çoğunlukla yurtdışına gönderiliyordu. Son dönemde Türk tüketicileri de organik ürünlere ilgi göstermeye başladı. Sağlıklı yaşamak, lezzetli beslenmek, doğayı ve çevreyi korumak için doğal ve organik ürünlere yöneliyoruz. Tüketici bilinçlenmeye başladı. Medyanın bu konuya daha fazla yer vermesi ile bilgisi de artıyor. Sivil toplum kuruluşları da bu konuda çalışıyor. Tüketici henüz organik ve doğal ürün arasındaki ayırımı bilmiyor. Biraz kafası karışmış durumda. Tüketicinin bilinçlenmesi ve bu ürünlere güvenmesi için üreticilerin, satıcıların, sivil toplum kuruluşlarının ve elbette medyanın daha çok bilgi vermesi gerekiyor.
KadinlarArasi.com: Daha çok hangi profilde kişiler ilgi gösteriyor doğal ürünlere? İlgi gösterecek profilin daha da gelişmesi için neler yapılabilir? Sizin bu konu da çalışmalarınız var mı? Aslında bu toplumsal ve de çok geniş bir mesele.
Aslı Dede: Üyelerimizin % 36’sı erkek, % 64’ü kadın. Mesleğini “Mühendislik” olarak belirten grup en yüksek oranı kapsıyor. Bunu “Ev Hanımı” ve “Sağlık Sektörü” izliyor. % 61 üniversite mezunu. Üyelerimizin % 54’ü İstanbul’dan. Bunu Ankara, İzmir ve Antalya izliyor.
İlginin artması için tüketicinin bilgilendirilmesi çok önemli. Ürünlerin fiyatları son dönemde düşmeye başladı. Fiyatların yüksek olmaması da önemli etken. Ve elbette tüketicin bu ürünlere güvenmesi gerekiyor. Tüketici organik ürünün ne olduğunu ve bu ürünleri nasıl tanıyacağını tam olarak bilmiyor. Çevre dostu yöntemlerle üretilen organik ürünlerinin yapımında kimyasal madde veya tarım ilacı kullanılmıyor. Üretimin tüm aşamaları uluslararası sertifika kuruluşları tarafından kontrol ediliyor. Tüketici bu ürünleri üzerindeki özel etiketlerden ve sertifika bilgileri ile tanıyabilir. Sertifikasyon sistemleri hakkında daha çok bilgi verilmesi, tüketicinin organik ürüne güvenini artıracaktır.
Naturey.com tüketicinin bilinçlenmesi için “Ekoloji İstanbul Organik Ürünler Fuarı” ile işbirliği içinde çalışıyor. 2 yıldır fuarın internet sponsoru. Fuarın internet üzerindeki tüm tanıtımlarında destek veriyor. Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği üyelerine Naturey.com’da yapacakları alışverişlerde % 5 indirim veriyor. Derneğin yayınlarının satışını yapıyor. Üyelerine gönderdiği e-postalar ile organik ürünler konusunda bilgilendirme hizmeti veriyor.
KadinlarArasi.com: Kişiler tüm ihtiyaçlarını doğal ürün olarak karşılayabilirler mi? Türkiye’ deki ürünler bunun için yeterli mi?
Aslı Dede: Tüm ihtiyaçlarını diyemeyiz, ancak ürün çeşidi sürekli artıyor. Kuru gıda, bakliyat, meyve, sebze, yemiş ürün grubunda çeşitlilik var. Taze meyve ve sebze, saklanması ve gönderimi oldukça zor olduğu için yeni gelişiyor. Kozmetik çok hızlı ilerliyor. Kişisel bakım, makyaj, çocuk bakımı ürünlerinde çeşit çok zengin. Organik tekstil ürünleri öncelikle bebek, çocuk ve hamilelere yönelik hazırlanıyor.
Naturey.com sitesinde; Gıda, Bakım-Sağlık, Bebek-Çocuk, Temizlik, Tekstil, Yayın, Hediyelik reyonlarında 3500 adetten fazla ürün çeşidi bulunuyor. Reyonlarda; organik sertifikalı kuru meyve-sebze-yemiş, taze sebze-meyve, zeytinyağı, bal, un, arı sütü, polen, bitkisel karışımlar, soyalı ürün, bitkisel gıda takviyesi, bitki çayı, organik kozmetik ve makyaj, ağız-yüz-vücut-saç bakımı ve anti aging ürünleri, aromaterapi ve masaj yağı, bitkisel sabun, saç-cilt bakımı, bebek-çocuk bakımı ürünleri, kitap, dergi, müzik ve video ürünleri bulunuyor.
KadinlarArasi.com: e-ticaretten bahsetmenizi istiyorum biraz. Bu konuda inanılmaz gelişme olmasına rağmen toplumun halen önemli bir kısmı yine klasik yollardan ticaret yapmayı tercih ediyor. Güven sanırım etkin bu konuda. İnsanların halen tedirgin olabildiklerini biliyorum e-alışverişte. Nasıl aşılabilir sizce bu konudaki tereddütler? Çünkü inanılmaz bir yelpaze sunabiliyor e-alışveriş size hem de fazla vaktinizi ve enerjinizi almadan?
Aslı Dede: e-alışverişin tüketiciye sunduğu birçok kolaylık var. Zaman kazandırıyor. Daha fazla ürün çeşidini tek bir adreste ayrıntılı inceleme olanağı sunuyor. Kredi kartı ile ödemede güvensizlik devam ediyor. SSL güvenlik sertifikası kullanılan e-alışveriş siteleri güvenli hizmet sunuyor ancak tüketiciyi daha çok bilgilendirmek gerekiyor. Banka havalesi ve kapıda ödeme seçenekleri ile güven sorununa alternatifler sunuluyor.
KadinlarArasi.com: Şimdi de daha yeni olan diğer girişimciliğinize çocuk vizyon’ a geçmek istiyorum. Çok keyifli değil mi çocuklar için bir şeyler yapmak? Neler yapıyorsunuz onlar için? Neler yapmayı hedefliyorsunuz?
Aslı Dede: Eğitim yıllarımda çocuk tiyatrosu çalışmalarım oldu, yüksek lisans dönemimde vekil ilkokul öğretmenliği yaptım. Evet, çocuklar için çalışmak apayrı bir keyif.
Cocukvizyon.com projesinde, çocuk dünyası ile ilgili her şeyi internette tek bir adreste buluşturuyoruz. Anne ve babalar, çocukları için aradıkları eğitim, eğlence, sağlık, spor, kültür ve sanat aktivitelerine kolaylıkla ulaşabiliyor.
Çocuklara ve ailelere yönelik aktiviteler, eğitim seçenekleri, sağlık, eğlence ve alışveriş merkezleri, atölyeler, parklar, müzeler, yeme-içme, tatil, gezi, yaz ve kış kampları, parti hizmetleri, oyun grupları, festivaller, kültür ve sanat etkinliklerinin sayısı her geçen gün artıyor. Anne ve babalar, çocuklarının zamanını iyi ve verimli değerlendirebilmesi için arkadaş ve yakın çevrelerinin öneri ve deneyimlerini soruyor, eğitmen ve eğitim kurumlarına danışıyor ya da gazete, dergi, TV ve internette arama yapıyor. Cocukvizyon.com adresi çocuklarla ilgili tüm rehber bilgileri tek bir kaynaktan sunuyor. Böylece aranılan bilgilere artık kolayca ve zaman kaybetmeden tek bir adresten ulaşılabiliyor.
Vizyon Avantaj bölümünde üyelere sunulan özel hizmetler ve indirimler yer alıyor. Üyelerimiz e-posta adreslerine gönderilen Vizyon Bülten ile yeniliklerden haberdar oluyor. Ebeveynlerden ve elbette özellikle annelerden çok iyi yorumlar alıyoruz. Böyle bir hizmete ihtiyaçları olduğunu ve sitenin hayatlarını kolaylaştırdığını söylüyorlar. Bu da bizi çok mutlu ediyor.
Aile ve çocuklara yönelik özel etkinlikler düzenlemeyi, sivil toplum kuruluşları ile özel çalışmalar gerçekleştirmeyi ve elbette sunduğumuz hizmetleri sürekli geliştirmeyi hedefliyoruz.
KadinlarArasi.com: Bir çok anne çocuk sitesi var. Sizi onlardan farklı kılan özelliğiniz veya düşünceleriniz neler?
Aslı Dede: Cocukvizyon.com çocuk şehir rehberi ve ajandası hizmeti sunuyor. Diğer anne çocuk sitelerinde annelere yönelik çok çeşitli konular ve uzman görüşleri yer alıyor. Rehber ve ajanda niteliğinde bilgiler de zaman zaman yer alıyor. Çocuk Vizyon ise, sadece anneleri hedeflemiyor. Anne, baba, eğitmen, yeğenini ya da arkadaşının çocuğunu haftasonu gezmeye götürmek isteyen tüm yetişkinler Cocukvizyon.com adresinde çocuklara hizmet veren mekanları ve şehirdeki güncel etkinlikleri görüyorlar. Bizim hizmet alanımız “çocuklarla ilgili mekanlar ve etkinlikler”. Çocuk Vizyon ekibi şehrinizdeki en iyi yerleri araştırıyor. Çocuğunuz ve aileniz için farklı seçenekler sunuyor ve size ipuçları veriyor. Hem şehirde yaşayan, hem de şehri gezmeye gelen ailelere rehber oluyor.
KadinlarArasi.com: Her iki projenizde de ileriki hedefleriniz neler?
Aslı Dede: Naturey.com doğal ve organik yaşamın gelişmesine yönelik bilgi paylaşımı ve bilinçlenme amacıyla farklı ve özel projeler hazırlıyor. Cocukvizyon.com özel etkinlikler, çocuklar ve ebeveynler için eğitici atölye programları düzenlemeyi ve interaktif yeni hizmetler sunmayı hedefliyor.
KadinlarArasi.com: Girişimciliği yaşamış bir kadın olarak neler yaşadınız? Çünkü çok da kolay olmadığını biliyorum. Ne tür zorlukları ne tür çözümler üreterek aştınız?
Aslı Dede: Tüm dünyada ve özellikle bizim ülkemizde girişim oldukça zor ve sabır isteyen bir yol. Cesur ve sabırlı olmak gerekiyor. Bu uzun bir yol, zaman ve emek vermek gerekiyor. Başlangıçta birçok şeyi kendiniz yapmak zorunda kalıyorsunuz. Ve sürekli öğreniyorsunuz. “Bilmiyorum” demeyi bilmek de önemli, sorup öğrenmelisiniz. Birçok terslikle karşılaşıyorsunuz, zamanla daha az sinirlenmeyi öğreniyorsunuz. İş kurduktan sonra en çok kullandığım söz “her şeyde bir hayır var” oldu. Bazen ters giden bir şey, olumlu başka bir gelişmeye sebep oluyor.
Farklı alanlardaki girişimciler ile ortak çalışmalar üretmeyi ve işbirliklerini öneririm. Hizmet sunduğunuz kişilerin güvenini kazanmak çok önemli. Sivil toplum kuruluşlarını desteklemek olumlu etki yaratıyor.
İş planınızda sürekli güncelleme yapmanız gerekiyor. Her şey çok hızlı değişiyor, yenilikleri izlemek ve hedeflerinizi buna göre revize etmeniz gerekiyor. Uzun dönemli planlar yapıp adım adım büyük hedeflere ulaşılıyor. Aceleci olmayacaksınız.
Girişimci için anahtar sözcükler neler diye sorarsanız, “cesaret, inanmak, olumlu düşünceyi bırakmamak, vazgeçmemek, inat etmek, paylaşmak, öğrenmek ve sabır sabır sabır” derim…
Özellikle belirtmek isterim ki, her iki projede de iş paylaşımı yaptığım ve karşılıklı motivasyon sağladığımız ortaklarımın olması benim için çok büyük avantaj oldu. Onlar olmadan projeler böyle hızla ilerleyemezdi.
KadinlarArasi.com: Teşekkürlerimizle…
Aslı Dede: Ben teşekkür ederim. Kadınlararası güç birliğine inanıyorum ve sunduğunuz hizmetlerin çok değerli olduğunu düşünüyorum. Çalışmalarınızda başarılar dilerim.
www.kadinlararasi.com Eylül 2008